TTArtisan AF 85mm F1.8 NEO – test obiektywu z Nikonem Z f

85 mm F1.8 za niewielkie pieniądze? TTArtisan mówi: sprawdzam

Ogniskowa 85 mm w połączeniu ze światłem F1.8 to jeden z najbardziej klasycznych zestawów parametrów w fotografii portretowej. Problem zaczyna się zazwyczaj wtedy, kiedy spojrzymy na ceny jasnych obiektywów systemowych.

ttartisan-af-85mm-f1-8-neo-test-nikon-zf

TTArtisan AF 85mm F1.8 Neo próbuje tę sytuację nieco odwrócić. To pełnoklatkowy, lekki obiektyw z autofocusem, oferowany w mocowaniach Nikon Z, Sony E oraz L-Mount. Waży około 330 gramów, ma 11-listkową przysłonę, minimalną odległość ostrzenia 0,8 m oraz gwint filtrów 62 mm. Na papierze wygląda więc jak bardzo prosty przepis: klasyczna portretowa ogniskowa, jasna przysłona, AF i możliwie niska cena.

Postanowiłem sprawdzić go jednak nie na tablicach testowych, lecz w sytuacjach, w których rzeczywiście używałbym takiego obiektywu. TTArtisan trafił więc na Nikona Z f, a potem ze mną do ogrodu, studia, i na obchody rocznicy Bitwy Warszawskiej. I właśnie w takich warunkach pokazuje, czym naprawdę jest.

TTArtisan AF 85mm F1.8 Neo i Nikon Z f

Pierwszą rzeczą, którą zauważa się po podpięciu TTArtisana do Nikona Z f, są jego niewielkie gabaryty. Nie jest to konstrukcja sprawiająca wrażenie sprzętu pancernego. Korpus wykonano przede wszystkim z twardego tworzywa, choć samo mocowanie jest metalowe. Obiektyw nie ma również uszczelnień ani stabilizacji obrazu. W zamian dostajemy coś, czego często brakuje w jasnych 85-kach, czyli lekki zestaw.

Z Nikonem Z f całość dobrze sprawdza się jako aparat, który można po prostu zabrać ze sobą. Nie mamy przed sobą wielkiej portretowej armaty, która po godzinie zaczyna ciążyć w torbie. Jest jednak jedna bardzo nietypowa rzecz. Na obiektywie nie znajdziemy klasycznego pierścienia ustawiania ostrości. Element wyglądający jak pierścień jest nieruchomy. TTArtisan zaprojektował ten model praktycznie jako konstrukcję nastawioną wyłącznie na autofocus. Dla jednych będzie to kompletnie obojętne. Dla fotografów często korzystających z ręcznego ostrzenia, będzie to zdecydowanie coś, o czym trzeba wiedzieć przed zakupem.

Portret mamy w ogrodzie, czyli naturalne środowisko 85 mm

Pierwszym i najbardziej oczywistym zastosowaniem był portret. Zabrałem obiektyw do ogrodu i zrobiłem nim serię zdjęć mojej mamy. Zieleń, rośliny, miękkie światło i możliwość odsunięcia fotografowanej osoby od tła to praktycznie idealne warunki dla jasnej 85 mm. I dokładnie tutaj TTArtisan zaczyna mieć dużo sensu.

Przy F1.8 możemy łatwo oddzielić twarz od otoczenia, pozostawiając jednocześnie wystarczająco dużo kontekstu w tle. Rozmycie jest na ogół miękkie, szczególnie kiedy fotografowana osoba znajduje się stosunkowo blisko aparatu, a tło możemy od niej odpowiednio odsunąć. W bardziej chaotycznych tłach bokeh potrafi natomiast nabrać lekko wirującego charakteru. Nie jest to więc klinicznie perfekcyjne szkło, ale przy portrecie niekoniecznie uznałbym to za wadę.

Najważniejsze jest coś innego: już przy F1.8 obiektyw daje bardzo dobrą ostrość w obszarach istotnych dla portretu. Środek i okolice typowego punktu umieszczenia twarzy są bardzo ostre już od pełnego otworu. Można więc spokojnie korzystać z F1.8 jako roboczej przysłony, a nie traktować jej wyłącznie jako wartości zapisanej na obudowie.

Portret studyjny i światło Rembrandta

Drugi test był znacznie bardziej kontrolowany. Portret koleżanki zrobiłem w studio, wykorzystując klasyczne oświetlenie rembrandtowskie. W takiej sytuacji miękkie rozmycie tła przestaje być główną atrakcją. Znacznie ważniejsze stają się rysunek twarzy, przejścia tonalne, faktura skóry i szczegóły. I tutaj 85 mm ponownie jest bardzo naturalną ogniskową. Pozwala zachować komfortową odległość od fotografowanej osoby, nie deformuje twarzy i dobrze współpracuje z prostym ustawieniem światła.

Po lekkim przymknięciu TTArtisan staje się przy tym naprawdę ostry. W testach laboratoryjnych już około F4 centrum kadru osiąga bardzo wysoki poziom szczegółowości. W studiu właśnie z tego zakresu korzystałbym najchętniej. Nie dlatego, że F1.8 jest słabe. Po prostu przy kontrolowanym świetle nie musimy walczyć o każdą działkę przysłony, a nieco większa głębia ostrości pozwala spokojniej pracować z twarzą.

Rośliny, detale i trochę wody

85 mm nie musi być jednak wyłącznie obiektywem do ludzi. Fotografowałem nim również rośliny i to zarówno klasyczne detale, jak i kadry z wodą spadającą z góry. Tu dobrze widać dwie cechy tego szkła. Pierwsza to kompresja perspektywy. Przy 85 mm można wyciągać z pozornie zwykłego otoczenia bardzo uporządkowane, graficzne kadry. Liście, łodygi czy krople wody zaczynają się układać w osobne plany.

Druga to możliwość mocnego odseparowania detalu od tła. Nie jest to jednak obiektyw makro. Minimalna odległość ostrzenia wynosi 0,8 m, więc fotografowanie naprawdę drobnych elementów ma swoje ograniczenia. Przy fotografowaniu z bliska warto również zwrócić uwagę na aberrację chromatyczną. W kontrastowych miejscach, szczególnie na F1.8, mogą pojawiać się fioletowe i zielone obwódki. To jedna z wyraźniejszych słabości tej konstrukcji. Przymknięcie przysłony pomaga, ale nie usuwa problemu całkowicie. Przy kroplach wody, jasnych refleksach i ciemnym tle można ją zauważyć szybciej niż podczas zwykłego portretu.

Psy, czyli autofocus dostaje trochę trudniejsze zadanie

Kolejnymi modelami zostały moje dwa psy. A to jest już zupełnie inna fotografia niż spokojny portret w ogrodzie. Pies nie zastanawia się szczególnie długo nad tym, czy AF-C zdąży złapać jego oko. Po prostu zmienia kierunek, odwraca głowę albo rusza w stronę aparatu. Autofocus TTArtisana oceniłbym tutaj jako wystarczający, ale bez sportowych ambicji. Jest celny, natomiast jego szybkość pozostaje raczej przeciętna. Przy normalnych portretach AF sprawdza się dobrze, ale szybsze, spontaniczne sytuacje i ruchome obiekty mogą być dla niego większym wyzwaniem. Fotografując spokojnego psa: żadnego problemu. Przy biegu albo gwałtownej zmianie kierunku skuteczność zaczyna już bardziej zależeć od przewidywania momentu niż od samego obiektywu.

Obchody rocznicy Bitwy Warszawskiej: 85 mm jako krótkie tele

Najciekawszym zastosowaniem okazała się dla mnie fotografia ludzi podczas obchodów rocznicy Bitwy Warszawskiej. Bo tutaj 85 mm przestaje być wyłącznie „portretówką”. Staje się krótkim teleobiektywem reporterskim. Możemy zostać kilka metrów dalej, obserwować ludzi i wycinać z wydarzenia niewielkie sceny: twarz, gest, mundur, detal stroju albo krótką interakcję między uczestnikami. Ogniskowa mocno porządkuje kadr i pozwala uniknąć chaosu typowego dla zdjęć wykonywanych szerokim kątem w tłumie. Jednocześnie F1.8 pozwala wizualnie wyciągnąć pojedynczego człowieka ze środowiska.

Tutaj ponownie pojawia się jednak ograniczenie autofocusa. Przy spokojnym portrecie wszystko działa dobrze, ale jeśli chcemy szybko reagować na przypadkowe gesty czy ludzi przechodzących przez kadr, nie jest to poziom szybkości znany z droższych, systemowych konstrukcji. Trzeba po prostu nauczyć się jego rytmu.

A co z jakością obrazu?

TTArtisan AF 85mm F1.8 Neo jest ciekawy właśnie dlatego, że jego kompromisy znajdują się trochę gdzie indziej, niż można byłoby przypuszczać. Nie największym problemem jest ostrość. Wręcz przeciwnie: ta okazuje się jednym z mocniejszych punktów konstrukcji. Przy F1.8 środek kadru jest już bardzo dobry, a po przymknięciu szkło potrafi generować naprawdę dużą ilość detali. Dystorsja jest przy tym praktycznie pomijalna.

Większe kompromisy dotyczą aberracji chromatycznej, winietowania przy pełnym otworze oraz pracy pod światło. Na F1.8 winietowanie jest wyraźne i stopniowo zmniejsza się wraz z przymykaniem. Przy F5.6 praktycznie przestaje zwracać uwagę. Pod mocne źródło światła mogą natomiast pojawiać się flary oraz spadek kontrastu. Odporność na takie sytuacje jest przyzwoita, szczególnie jak na klasę cenową, ale zdecydowanie nie perfekcyjna. To są właśnie miejsca, w których niska cena zaczyna być widoczna.

Dla kogo jest TTArtisan AF 85mm F1.8 Neo?

Po kilku bardzo różnych sytuacjach fotograficznych odpowiedź wydaje mi się dosyć prosta. To przede wszystkim obiektyw dla osoby, która chce wejść w świat jasnych stałek bez wydawania dużej kwoty. Jeśli do tej pory fotografujesz przede wszystkim standardowym zoomem, przejście na 85 mm F1.8 potrafi bardzo mocno zmienić sposób patrzenia na portret. Nagle możesz odsunąć modela od tła. Możesz zacząć świadomie pracować z głębią ostrości. Możesz fotografować w słabszym świetle. A przy okazji odkryć, że 85 mm świetnie sprawdza się również przy fotografowaniu zwierząt, detali czy ludzi podczas wydarzeń. Trzeba tylko zaakceptować kilka kompromisów: brak ręcznego pierścienia ostrości, przeciętną szybkość AF i wyraźną aberrację chromatyczną w trudniejszych sytuacjach.

Podsumowanie

TTArtisan AF 85mm F1.8 Neo nie próbuje udawać profesjonalnej 85-ki z najwyższej półki. I chyba właśnie dlatego jest ciekawy. Jest mały, lekki, jasny i wystarczająco ostry, żeby spokojnie wykorzystywać go do prawdziwych zdjęć, a nie tylko jako fotograficzną ciekawostkę. Na Nikonie Z f sprawdził mi się zarówno podczas spokojnego portretowania mamy w ogrodzie, pracy ze światłem Rembrandta w studio, fotografowania roślin i spadającej wody, jak i przy znacznie mniej przewidywalnych modelach: dwóch psach i uczestnikach obchodów rocznicy Bitwy Warszawskiej.

Nie jest idealny. Ale jeżeli potraktujemy go jako niedrogi sposób na wejście w klasyczne 85 mm F1.8, zamiast porównywać jeden do jednego z kilkukrotnie droższymi konstrukcjami systemowymi, propozycja TTArtisana zaczyna wyglądać naprawdę rozsądnie. A najważniejsze jest chyba to, że zamiast zastanawiać się nad tabelami MTF, można po prostu podpiąć go do aparatu i pójść robić zdjęcia.